R1 Return Product
فرآیند مرتبط با دریافت، تشخیص، تعیین وضعیت (dispositioning) و موقعیت‌یابی محصولات مرجوعی است. فعالیت‌های بازگشت شامل تصمیم‌گیری مرتبط با ملاحظات دایره‌ای (circular considerations)، بهینه‌سازی مسیر بازگشت (شامل عبور از مرزهای کشورها)، تأیید حق بازگشت (entitlement verifications) و ملاحظات مدیریت موجودی است.
۳ زیردامنه تخصصی
۱۲ بازیگر اصلی
۲۴ فرآیند کلیدی
flowchart TB classDef activity fill:#AFDAFD,stroke:#6c8ebf,stroke-width:2px,color:#000880 classDef doc fill:#0565b3,stroke:#6c8ebf,stroke-width:2px,color:#ffffff 334@{ label: " R1.1 شروع، مجوز، زمان‌بندی، تأیید بازگشت محصول "} class 334 activity 335@{ label: " R1.10 دریافت انتقال/بازگشت محصول درون شرکتی "} class 335 activity 336@{ label: " R1.2 دریافت محصول، تعمیر سریع / به‌روزرسانی "} class 336 activity 337@{ label: " R1.3 بستن RMA یا تنظیم سفارش بازگشت "} class 337 activity 338@{ label: " R1.4 عیب‌یابی و/یا آزمایش "} class 338 activity 339@{ label: " R1.5 تعیین تکلیف محصول "} class 339 activity 340@{ label: " R1.6 ایجاد/به‌روزرسانی اسناد بازگشت "} class 340 activity 341@{ label: " R1.7 انتقال محصول "} class 341 activity 342@{ label: " R1.8 تنظیم شرایط مالی/قراردادی/توافقنامه خدمات "} class 342 activity 343@{ label: " R1.9 انبارش "} class 343 activity 142@{ shape: doc, label: "نرخ‌های بازگشت تاریخی (DP)"} class 142 doc 167@{ shape: doc, label: "تأیید بازگشت محصول از مشتری (مشتری محصول را بازمی‌گرداند)"} class 167 doc 168@{ shape: doc, label: "دریافت محصول بازگشتی از آخرین دارنده شناخته شده"} class 168 doc 169@{ shape: doc, label: "اثبات بازگشت محصول"} class 169 doc 170@{ shape: doc, label: "سفارش بازگشت بسته شده"} class 170 doc 171@{ shape: doc, label: "محصول عیب‌یابی / آزمایش شده"} class 171 doc 172@{ shape: doc, label: "تصمیم قطعی تعیین تکلیف"} class 172 doc 173@{ shape: doc, label: "تصمیم تعیین تکلیف"} class 173 doc 174@{ shape: doc, label: "نقص / عیب‌یابی محصول"} class 174 doc 175@{ shape: doc, label: "به‌روزرسانی اسناد بازگشت"} class 175 doc 176@{ shape: doc, label: "مستندات به‌روز شده"} class 176 doc 177@{ shape: doc, label: "مکان انتقال محصول به"} class 177 doc 178@{ shape: doc, label: "تصمیم در مورد تعیین تکلیف"} class 178 doc 179@{ shape: doc, label: "اسناد بازگشت به‌روز شده"} class 179 doc 180@{ shape: doc, label: "توافقات و داده‌های به‌روز شده"} class 180 doc 182@{ shape: doc, label: "گزارش موجودی (در جریان کار)"} class 182 doc 192@{ shape: doc, label: "محصول بازگشتی تأیید شده"} class 192 doc 281@{ shape: doc, label: "پاسخ مجوز بازگشت (DP)"} class 281 doc 284@{ shape: doc, label: "داده‌های حمل به (DP)"} class 284 doc 158@{ shape: doc, label: "برنامه‌های بازگشتی (DP)"} class 158 doc 163@{ shape: doc, label: "قابلیت‌های بازگشت محصول (DP)"} class 163 doc 166@{ shape: doc, label: "درخواست بازگشت مشتری"} class 166 doc 181@{ shape: doc, label: "برنامه / پاسخ بازگشتی"} class 181 doc 286@{ shape: doc, label: "درخواست تعیین تکلیف (DP)"} class 286 doc 291@{ shape: doc, label: "سند حمل (DP)"} class 291 doc 334 --> 142 334 --> 167 336 --> 168 336 --> 169 337 --> 170 338 --> 171 339 --> 172 339 --> 173 338 --> 174 340 --> 175 340 --> 176 341 --> 177 339 --> 178 340 --> 179 342 --> 180 343 --> 182 335 --> 182 336 --> 192 334 --> 281 334 --> 284 158 --> 334 163 --> 334 166 --> 334 167 --> 336 168 --> 337 168 --> 338 169 --> 337 170 --> 338 171 --> 339 173 --> 340 174 --> 340 175 --> 341 176 --> 341 177 --> 343 178 --> 342 179 --> 342 180 --> 343 181 --> 343 182 --> 341 177 --> 335 182 --> 343 286 --> 334 281 --> 334 291 --> 336

R1.1 شروع، مجوز، زمان‌بندی، تأیید بازگشت محصول

این فرآیند مربوط به بازگشت یک محصول توسط یک فرد، سازمان یا شخص ثالث است. بازگشت با پذیرش یا رد درخواست بر اساس شرایط و ضوابط توافق‌نامه خدمات آغاز می‌شود. در صورت پذیرش برگشت محصول، مجوز بازگشت صادر شده و برنامه ریزی جهت مرجوع کردن محصول انجام می‌شود.
  • دریافت درخواست مرجوعی از مشتری (تلفن، وب‌سایت، اپلیکیشن)
  • بررسی شرایط مرجوعی بر اساس قوانین شرکت (گارانتی، زمان بازگشت)
  • صدور مجوز بازگشت کالا (RMA) در صورت تأیید
  • تعیین زمان و مکان بازگشت یا دریافت کالا
  • فروشگاه‌های اینترنتی (دیجی‌کالا، بامیلو)
  • شرکت‌های تولیدی (لوازم خانگی، الکترونیک)
  • واحد خدمات پس از فروش (نمایندگی‌ها)
  • شرکت‌های پخش (برای مرجوعی از فروشگاه‌ها)

فرایند مرجوعی د رکل درون سازمانی تلقی می شود اما در چند نقطه با زیست بوم ارتباط پیدا می کند (1) اعلام مرجوعی کالا (2) استعلام شرایط گارانتی و ضمانت کالا (3) چرخه بازگشت و ارسال مجدد کالا که با زیست بوم لجستیک مرتبط می شود.

R1.10 دریافت انتقال/بازگشت محصول درون شرکتی

فرآیند جمع‌آوری داده‌های داخلی دریافت محصول در تعاملات کسب‌وکار با کسب‌وکار (B2B) و توزیع این اطلاعات میان طرف‌های ذی‌ربط موردنیاز.
  • دریافت کالای مرجوعی از انبار دیگر درون سازمان
  • ثبت انتقال کالا بین انبارها در سیستم
  • توزیع اطلاعات دریافت بین واحدهای مربوطه (مالی، انبار)
  • تأیید رسید کالای انتقالی
  • انبارهای منطقه‌ای شرکت‌های پخش
  • واحدهای تولیدی (بازگشت مواد از خط تولید)
  • شرکت‌های دارای چند انبار

این فرایند درون سازمانی تلقی می شود.

R1.2 دریافت محصول، تعمیر سریع / به‌روزرسانی

فرآیند مرتبط با دریافت محصول بازگشتی توسط تولیدکننده اصلی (OEM)، شریک OEM، آخرین دارنده محصول، مرکز بازگشت مشخص‌شده یا سایر ارائه‌دهندگان خدمات، مانند مهندس میدانی تأییدشده. در این فرآیند، وضعیت محصول با مجوز بازگشت تأییدشده مقایسه می‌شود. واحد دریافت‌کننده مرجوعی می‌تواند بلافاصله اقدام به اصلاح سریع مشکل محصول کند و محصول را به مشتری بازگرداند یا فرآیند بازگشت محصول را به‌صورت داخلی آغاز نماید. در صورت نیاز، محصول برای انتقال یا ارسال آماده می‌شود.
  • دریافت فیزیکی کالای مرجوعی از مشتری یا پیک
  • تطبیق کالا با مجوز بازگشت (RMA)
  • بررسی اولیه برای امکان تعمیر سریع در محل
  • انجام تعمیرات جزئی و بازگرداندن فوری به مشتری
  • مراکز خدمات پس از فروش (تعمیرگاه‌های مجاز)
  • انبار کالای مرجوعی فروشگاه‌ها
  • شرکت‌های فناوری اطلاعات (به‌روزرسانی نرم‌افزار)

با توجه به اینکه طی این فرایند جابجایی مالکیت محصول اتفاق می افتد، در خصوص محصولات مشخص که نیاز به ردیابی دارند، باید در شبکه زنجیره تامین ثبت و ضبط شود.

R1.3 بستن RMA یا تنظیم سفارش بازگشت

فرآیند که در آن تولیدکننده اصلی (OEM)، شریک OEM، آخرین دارنده محصول، مرکز بازگشت مشخص‌شده یا سایر ارائه‌دهندگان خدمات، مانند مهندس میدانی تأییدشده، رسماً دریافت محصول بازگشتی را تأیید کرده و سفارش RMA را می‌بندد یا به‌صورت رسمی سفارش RMA/بازگشت را اصلاح می‌کند و جزئیات را به طرف‌های ذی‌ربط اطلاع می‌دهد و بر اساس اصلاح یا بسته‌شدن به‌روزرسانی‌شده اقدام می‌کند.
  • تأیید نهایی دریافت کالای مرجوعی
  • بستن سفارش RMA در سیستم
  • ثبت جزئیات نهایی بازگشت (دلیل، وضعیت کالا)
  • اطلاع‌رسانی به مشتری و واحدهای مرتبط
  • واحد خدمات پس از فروش
  • واحد فروش
  • واحد مالی

تغییر وضعیت پرونده مرجوعی کالا باید در شبکه زنجیره تامین ثبت و ضبط شود. این موضوع برای همه گروه های کالایی ضروری نیست و صرفا کالاهای حمایتی یا کالاهایی که از منظر حمایت از حقوق مصرف کننده یا حساسیت های قانونی نظیر گروه دارویی اهمیت دارند باید به طور کامل ثبت شوند.

R1.4 عیب‌یابی و/یا آزمایش

فرآیند مرتبط با آزمایش و/یا تشخیص محصول بازگشتی. وضعیت محصول با شرایط مورد انتظار بر اساس اطلاعات مشتری، حسگرهای از راه دور یا گزارش‌های دیگر مقایسه می‌شود. برچسب وضعیت اولیه تأیید، اصلاح یا محصول برای آزمایش/تشخیص بیشتر ارسال می‌شود.
  • آزمایش کالای مرجوعی برای تشخیص دقیق عیب
  • مقایسه وضعیت کالا با ادعای مشتری
  • ثبت نتایج آزمایش و برچسب‌گذاری کالا
  • ارسال برای آزمایش بیشتر در صورت نیاز
  • تکنسین‌های مراکز خدمات
  • واحد کنترل کیفیت
  • آزمایشگاه‌های تخصصی (برای کالاهای پیچیده)

تغییر وضعیت پرونده مرجوعی کالا باید در شبکه زنجیره تامین ثبت و ضبط شود. این موضوع برای همه گروه های کالایی ضروری نیست و صرفا کالاهای حمایتی یا کالاهایی که از منظر حمایت از حقوق مصرف کننده یا حساسیت های قانونی نظیر گروه دارویی اهمیت دارند باید به طور کامل ثبت شوند.

R1.5 تعیین تکلیف محصول

فرآیند مرتبط با تصمیم‌گیری درباره مسیر محصول بازگشتی، که محصول برای جایگزینی فوری در انبار، بازسازی، بازگواهی، ارتقاء، تولید مجدد، استفاده مجدد، تعمیر، تغییر کاربری، بازیافت، جداسازی و تعیین وضعیت اجزا، بازیابی، دفع یا سایر فعالیت‌ها هدایت می‌شود. ممکن است نیاز به رهگیری شماره سریال باشد.
  • تصمیم‌گیری در مورد سرنوشت کالا (تعمیر اساسی، بازسازی، بازیافت، امحا)
  • تعیین مسیر کالا در سیستم (انبار تعمیرات، انبار اسقاط)
  • رهگیری شماره سریال برای کالاهای با ارزش
  • واحد خدمات پس از فروش
  • مدیران انبار
  • واحد کنترل کیفیت

تغییر وضعیت پرونده مرجوعی کالا باید در شبکه زنجیره تامین ثبت و ضبط شود. این موضوع برای همه گروه های کالایی ضروری نیست و صرفا کالاهای حمایتی یا کالاهایی که از منظر حمایت از حقوق مصرف کننده یا حساسیت های قانونی نظیر گروه دارویی اهمیت دارند باید به طور کامل ثبت شوند.

R1.6 ایجاد/به‌روزرسانی اسناد بازگشت

فرآیند مرتبط با درخواست مدارک تکمیلی یا به‌روزرسانی‌شده برای جابجایی محصول بازگشتی. این درخواست ممکن است شامل آزمایش‌های جدید، تحلیل‌ها و مستندات قانونی باشد.
  • تکمیل فرم‌ها و گزارش‌های مربوط به بازگشت
  • به‌روزرسانی مستندات قانونی (برای کالاهای خاص)
  • ثبت نتایج آزمایش و تعیین تکلیف در پرونده مشتری
  • ایجاد گواهی‌های لازم برای بازیافت یا امحا
  • واحد خدمات پس از فروش
  • واحد حقوقی
  • واحد فناوری اطلاعات

تغییر وضعیت پرونده مرجوعی کالا باید در شبکه زنجیره تامین ثبت و ضبط شود. این موضوع برای همه گروه های کالایی ضروری نیست و صرفا کالاهای حمایتی یا کالاهایی که از منظر حمایت از حقوق مصرف کننده یا حساسیت های قانونی نظیر گروه دارویی اهمیت دارند باید به طور کامل ثبت شوند.

R1.7 انتقال محصول

فرآیند مرتبط با اعلام و جابجایی فیزیکی محصول به محل بعدی یا انبار، مطابق با فرآیند تعیین وضعیت (Dispositioning). این فرآیند شامل به‌روزرسانی پایگاه داده‌ها با وضعیت و محل محصول، شرایط محصول و یادداشت تغییر مالکیت است.
  • جابجایی فیزیکی کالا به محل تعیین‌شده (انبار تعمیرات، انبار ضایعات)
  • به‌روزرسانی مکان کالا در سیستم انبارداری (WMS)
  • ثبت تغییر مالکیت یا وضعیت کالا در سیستم
  • انبارداران
  • واحد حمل و نقل داخلی

تغییر وضعیت پرونده مرجوعی کالا باید در شبکه زنجیره تامین ثبت و ضبط شود. این موضوع برای همه گروه های کالایی ضروری نیست و صرفا کالاهای حمایتی یا کالاهایی که از منظر حمایت از حقوق مصرف کننده یا حساسیت های قانونی نظیر گروه دارویی اهمیت دارند باید به طور کامل ثبت شوند.

R1.8 تنظیم شرایط مالی/قراردادی/توافقنامه خدمات

فرآیند مرتبط با اصلاح شرایط مالی، از جمله صدور بازپرداخت، دریافت پرداخت و تغییرات مالی در شرایط و ضوابط. این فرآیند همچنین شامل اصلاح شرایط قرارداد/توافق‌نامه خدمات، از جمله امکان ارتقاء در زمان بازگشت، چشم‌پوشی از نیازهای در زمان بازگشت و درج تغییرات موقت یا دائمی است.
  • محاسبه و صدور بازپرداخت وجه مشتری
  • دریافت هزینه تعمیرات (در صورت عدم پوشش گارانتی)
  • تنظیم شرایط قرارداد خدمات (تمدید گارانتی، ارتقاء)
  • اصلاح صورت‌حساب‌ها و اسناد مالی
  • واحد مالی و حسابداری
  • واحد فروش
  • واحد حقوقی

تغییر وضعیت پرونده مرجوعی کالا باید در شبکه زنجیره تامین ثبت و ضبط شود. این موضوع برای همه گروه های کالایی ضروری نیست و صرفا کالاهای حمایتی یا کالاهایی که از منظر حمایت از حقوق مصرف کننده یا حساسیت های قانونی نظیر گروه دارویی اهمیت دارند باید به طور کامل ثبت شوند. همچنین در صورت لزوم نسبت به ارسال صورتحساب به زیست بوم مالیاتی و هماهنگی با زیست بوم لجستیک جهت حمل کالا اقدام شود.

R1.9 انبارش

فرآیند مرتبط با نگهداری کوتاه‌مدت یا بلندمدت محصول بازگشتی، که به آن موجودی در حالت انتظار نیز گفته می‌شود. انبارداری باید الزامات قانونی در زمینه امنیت (سایبری و فیزیکی)، رهگیری محصول، حفاظت محیط‌زیست و بهداشت را رعایت کند.
  • نگهداری موقت کالاهای مرجوعی در انبار انتظار
  • رعایت شرایط خاص انبارش (امنیت، دما، رطوبت)
  • ثبت موجودی در حالت انتظار (On-Hold Inventory)
  • رعایت الزامات قانونی برای کالاهای خطرناک
  • انبارداران
  • واحد انبارداری

تغییر وضعیت پرونده مرجوعی کالا باید در شبکه زنجیره تامین ثبت و ضبط شود. این موضوع برای همه گروه های کالایی ضروری نیست. همچنین در صورت لزوم نسبت به هماهنگی با زیست بوم لجستیک جهت حمل کالا اقدام شود.

مصادیق در صورت وجود

  • فراخوان کالا
  • مدیریت شکایات و تخلفات
  • گارانتی
  • خدمات پس از فروش