R1 Return Product
فرآیند مرتبط با دریافت، تشخیص، تعیین وضعیت (dispositioning) و موقعیتیابی محصولات مرجوعی است. فعالیتهای بازگشت شامل تصمیمگیری مرتبط با ملاحظات دایرهای (circular considerations)، بهینهسازی مسیر بازگشت (شامل عبور از مرزهای کشورها)، تأیید حق بازگشت (entitlement verifications) و ملاحظات مدیریت موجودی است.
۳ زیردامنه تخصصی
۱۲ بازیگر اصلی
۲۴ فرآیند کلیدی
flowchart TB
classDef activity fill:#AFDAFD,stroke:#6c8ebf,stroke-width:2px,color:#000880
classDef doc fill:#0565b3,stroke:#6c8ebf,stroke-width:2px,color:#ffffff
334@{ label: " R1.1 شروع، مجوز، زمانبندی، تأیید بازگشت محصول "}
class 334 activity
335@{ label: " R1.10 دریافت انتقال/بازگشت محصول درون شرکتی "}
class 335 activity
336@{ label: " R1.2 دریافت محصول، تعمیر سریع / بهروزرسانی "}
class 336 activity
337@{ label: " R1.3 بستن RMA یا تنظیم سفارش بازگشت "}
class 337 activity
338@{ label: " R1.4 عیبیابی و/یا آزمایش "}
class 338 activity
339@{ label: " R1.5 تعیین تکلیف محصول "}
class 339 activity
340@{ label: " R1.6 ایجاد/بهروزرسانی اسناد بازگشت "}
class 340 activity
341@{ label: " R1.7 انتقال محصول "}
class 341 activity
342@{ label: " R1.8 تنظیم شرایط مالی/قراردادی/توافقنامه خدمات "}
class 342 activity
343@{ label: " R1.9 انبارش "}
class 343 activity
142@{ shape: doc, label: "نرخهای بازگشت تاریخی (DP)"}
class 142 doc
167@{ shape: doc, label: "تأیید بازگشت محصول از مشتری (مشتری محصول را بازمیگرداند)"}
class 167 doc
168@{ shape: doc, label: "دریافت محصول بازگشتی از آخرین دارنده شناخته شده"}
class 168 doc
169@{ shape: doc, label: "اثبات بازگشت محصول"}
class 169 doc
170@{ shape: doc, label: "سفارش بازگشت بسته شده"}
class 170 doc
171@{ shape: doc, label: "محصول عیبیابی / آزمایش شده"}
class 171 doc
172@{ shape: doc, label: "تصمیم قطعی تعیین تکلیف"}
class 172 doc
173@{ shape: doc, label: "تصمیم تعیین تکلیف"}
class 173 doc
174@{ shape: doc, label: "نقص / عیبیابی محصول"}
class 174 doc
175@{ shape: doc, label: "بهروزرسانی اسناد بازگشت"}
class 175 doc
176@{ shape: doc, label: "مستندات بهروز شده"}
class 176 doc
177@{ shape: doc, label: "مکان انتقال محصول به"}
class 177 doc
178@{ shape: doc, label: "تصمیم در مورد تعیین تکلیف"}
class 178 doc
179@{ shape: doc, label: "اسناد بازگشت بهروز شده"}
class 179 doc
180@{ shape: doc, label: "توافقات و دادههای بهروز شده"}
class 180 doc
182@{ shape: doc, label: "گزارش موجودی (در جریان کار)"}
class 182 doc
192@{ shape: doc, label: "محصول بازگشتی تأیید شده"}
class 192 doc
281@{ shape: doc, label: "پاسخ مجوز بازگشت (DP)"}
class 281 doc
284@{ shape: doc, label: "دادههای حمل به (DP)"}
class 284 doc
158@{ shape: doc, label: "برنامههای بازگشتی (DP)"}
class 158 doc
163@{ shape: doc, label: "قابلیتهای بازگشت محصول (DP)"}
class 163 doc
166@{ shape: doc, label: "درخواست بازگشت مشتری"}
class 166 doc
181@{ shape: doc, label: "برنامه / پاسخ بازگشتی"}
class 181 doc
286@{ shape: doc, label: "درخواست تعیین تکلیف (DP)"}
class 286 doc
291@{ shape: doc, label: "سند حمل (DP)"}
class 291 doc
334 --> 142
334 --> 167
336 --> 168
336 --> 169
337 --> 170
338 --> 171
339 --> 172
339 --> 173
338 --> 174
340 --> 175
340 --> 176
341 --> 177
339 --> 178
340 --> 179
342 --> 180
343 --> 182
335 --> 182
336 --> 192
334 --> 281
334 --> 284
158 --> 334
163 --> 334
166 --> 334
167 --> 336
168 --> 337
168 --> 338
169 --> 337
170 --> 338
171 --> 339
173 --> 340
174 --> 340
175 --> 341
176 --> 341
177 --> 343
178 --> 342
179 --> 342
180 --> 343
181 --> 343
182 --> 341
177 --> 335
182 --> 343
286 --> 334
281 --> 334
291 --> 336
R1.1 شروع، مجوز، زمانبندی، تأیید بازگشت محصول
این فرآیند مربوط به بازگشت یک محصول توسط یک فرد، سازمان یا شخص ثالث است. بازگشت با پذیرش یا رد درخواست بر اساس شرایط و ضوابط توافقنامه خدمات آغاز میشود. در صورت پذیرش برگشت محصول، مجوز بازگشت صادر شده و برنامه ریزی جهت مرجوع کردن محصول انجام میشود.
فرآیندهای مرتبط
- دریافت درخواست مرجوعی از مشتری (تلفن، وبسایت، اپلیکیشن)
- بررسی شرایط مرجوعی بر اساس قوانین شرکت (گارانتی، زمان بازگشت)
- صدور مجوز بازگشت کالا (RMA) در صورت تأیید
- تعیین زمان و مکان بازگشت یا دریافت کالا
بازیگران
- فروشگاههای اینترنتی (دیجیکالا، بامیلو)
- شرکتهای تولیدی (لوازم خانگی، الکترونیک)
- واحد خدمات پس از فروش (نمایندگیها)
- شرکتهای پخش (برای مرجوعی از فروشگاهها)
تحلیل
فرایند مرجوعی د رکل درون سازمانی تلقی می شود اما در چند نقطه با زیست بوم ارتباط پیدا می کند (1) اعلام مرجوعی کالا (2) استعلام شرایط گارانتی و ضمانت کالا (3) چرخه بازگشت و ارسال مجدد کالا که با زیست بوم لجستیک مرتبط می شود.
R1.10 دریافت انتقال/بازگشت محصول درون شرکتی
فرآیند جمعآوری دادههای داخلی دریافت محصول در تعاملات کسبوکار با کسبوکار (B2B) و توزیع این اطلاعات میان طرفهای ذیربط موردنیاز.
فرآیندهای مرتبط
- دریافت کالای مرجوعی از انبار دیگر درون سازمان
- ثبت انتقال کالا بین انبارها در سیستم
- توزیع اطلاعات دریافت بین واحدهای مربوطه (مالی، انبار)
- تأیید رسید کالای انتقالی
بازیگران
- انبارهای منطقهای شرکتهای پخش
- واحدهای تولیدی (بازگشت مواد از خط تولید)
- شرکتهای دارای چند انبار
تحلیل
این فرایند درون سازمانی تلقی می شود.
R1.2 دریافت محصول، تعمیر سریع / بهروزرسانی
فرآیند مرتبط با دریافت محصول بازگشتی توسط تولیدکننده اصلی (OEM)، شریک OEM، آخرین دارنده محصول، مرکز بازگشت مشخصشده یا سایر ارائهدهندگان خدمات، مانند مهندس میدانی تأییدشده. در این فرآیند، وضعیت محصول با مجوز بازگشت تأییدشده مقایسه میشود. واحد دریافتکننده مرجوعی میتواند بلافاصله اقدام به اصلاح سریع مشکل محصول کند و محصول را به مشتری بازگرداند یا فرآیند بازگشت محصول را بهصورت داخلی آغاز نماید. در صورت نیاز، محصول برای انتقال یا ارسال آماده میشود.
فرآیندهای مرتبط
- دریافت فیزیکی کالای مرجوعی از مشتری یا پیک
- تطبیق کالا با مجوز بازگشت (RMA)
- بررسی اولیه برای امکان تعمیر سریع در محل
- انجام تعمیرات جزئی و بازگرداندن فوری به مشتری
بازیگران
- مراکز خدمات پس از فروش (تعمیرگاههای مجاز)
- انبار کالای مرجوعی فروشگاهها
- شرکتهای فناوری اطلاعات (بهروزرسانی نرمافزار)
تحلیل
با توجه به اینکه طی این فرایند جابجایی مالکیت محصول اتفاق می افتد، در خصوص محصولات مشخص که نیاز به ردیابی دارند، باید در شبکه زنجیره تامین ثبت و ضبط شود.
R1.3 بستن RMA یا تنظیم سفارش بازگشت
فرآیند که در آن تولیدکننده اصلی (OEM)، شریک OEM، آخرین دارنده محصول، مرکز بازگشت مشخصشده یا سایر ارائهدهندگان خدمات، مانند مهندس میدانی تأییدشده، رسماً دریافت محصول بازگشتی را تأیید کرده و سفارش RMA را میبندد یا بهصورت رسمی سفارش RMA/بازگشت را اصلاح میکند و جزئیات را به طرفهای ذیربط اطلاع میدهد و بر اساس اصلاح یا بستهشدن بهروزرسانیشده اقدام میکند.
فرآیندهای مرتبط
- تأیید نهایی دریافت کالای مرجوعی
- بستن سفارش RMA در سیستم
- ثبت جزئیات نهایی بازگشت (دلیل، وضعیت کالا)
- اطلاعرسانی به مشتری و واحدهای مرتبط
بازیگران
- واحد خدمات پس از فروش
- واحد فروش
- واحد مالی
تحلیل
تغییر وضعیت پرونده مرجوعی کالا باید در شبکه زنجیره تامین ثبت و ضبط شود. این موضوع برای همه گروه های کالایی ضروری نیست و صرفا کالاهای حمایتی یا کالاهایی که از منظر حمایت از حقوق مصرف کننده یا حساسیت های قانونی نظیر گروه دارویی اهمیت دارند باید به طور کامل ثبت شوند.
R1.4 عیبیابی و/یا آزمایش
فرآیند مرتبط با آزمایش و/یا تشخیص محصول بازگشتی. وضعیت محصول با شرایط مورد انتظار بر اساس اطلاعات مشتری، حسگرهای از راه دور یا گزارشهای دیگر مقایسه میشود. برچسب وضعیت اولیه تأیید، اصلاح یا محصول برای آزمایش/تشخیص بیشتر ارسال میشود.
فرآیندهای مرتبط
- آزمایش کالای مرجوعی برای تشخیص دقیق عیب
- مقایسه وضعیت کالا با ادعای مشتری
- ثبت نتایج آزمایش و برچسبگذاری کالا
- ارسال برای آزمایش بیشتر در صورت نیاز
بازیگران
- تکنسینهای مراکز خدمات
- واحد کنترل کیفیت
- آزمایشگاههای تخصصی (برای کالاهای پیچیده)
تحلیل
تغییر وضعیت پرونده مرجوعی کالا باید در شبکه زنجیره تامین ثبت و ضبط شود. این موضوع برای همه گروه های کالایی ضروری نیست و صرفا کالاهای حمایتی یا کالاهایی که از منظر حمایت از حقوق مصرف کننده یا حساسیت های قانونی نظیر گروه دارویی اهمیت دارند باید به طور کامل ثبت شوند.
فرآیند مرتبط با تصمیمگیری درباره مسیر محصول بازگشتی، که محصول برای جایگزینی فوری در انبار، بازسازی، بازگواهی، ارتقاء، تولید مجدد، استفاده مجدد، تعمیر، تغییر کاربری، بازیافت، جداسازی و تعیین وضعیت اجزا، بازیابی، دفع یا سایر فعالیتها هدایت میشود. ممکن است نیاز به رهگیری شماره سریال باشد.
فرآیندهای مرتبط
- تصمیمگیری در مورد سرنوشت کالا (تعمیر اساسی، بازسازی، بازیافت، امحا)
- تعیین مسیر کالا در سیستم (انبار تعمیرات، انبار اسقاط)
- رهگیری شماره سریال برای کالاهای با ارزش
بازیگران
- واحد خدمات پس از فروش
- مدیران انبار
- واحد کنترل کیفیت
تحلیل
تغییر وضعیت پرونده مرجوعی کالا باید در شبکه زنجیره تامین ثبت و ضبط شود. این موضوع برای همه گروه های کالایی ضروری نیست و صرفا کالاهای حمایتی یا کالاهایی که از منظر حمایت از حقوق مصرف کننده یا حساسیت های قانونی نظیر گروه دارویی اهمیت دارند باید به طور کامل ثبت شوند.
R1.6 ایجاد/بهروزرسانی اسناد بازگشت
فرآیند مرتبط با درخواست مدارک تکمیلی یا بهروزرسانیشده برای جابجایی محصول بازگشتی. این درخواست ممکن است شامل آزمایشهای جدید، تحلیلها و مستندات قانونی باشد.
فرآیندهای مرتبط
- تکمیل فرمها و گزارشهای مربوط به بازگشت
- بهروزرسانی مستندات قانونی (برای کالاهای خاص)
- ثبت نتایج آزمایش و تعیین تکلیف در پرونده مشتری
- ایجاد گواهیهای لازم برای بازیافت یا امحا
بازیگران
- واحد خدمات پس از فروش
- واحد حقوقی
- واحد فناوری اطلاعات
تحلیل
تغییر وضعیت پرونده مرجوعی کالا باید در شبکه زنجیره تامین ثبت و ضبط شود. این موضوع برای همه گروه های کالایی ضروری نیست و صرفا کالاهای حمایتی یا کالاهایی که از منظر حمایت از حقوق مصرف کننده یا حساسیت های قانونی نظیر گروه دارویی اهمیت دارند باید به طور کامل ثبت شوند.
فرآیند مرتبط با اعلام و جابجایی فیزیکی محصول به محل بعدی یا انبار، مطابق با فرآیند تعیین وضعیت (Dispositioning). این فرآیند شامل بهروزرسانی پایگاه دادهها با وضعیت و محل محصول، شرایط محصول و یادداشت تغییر مالکیت است.
فرآیندهای مرتبط
- جابجایی فیزیکی کالا به محل تعیینشده (انبار تعمیرات، انبار ضایعات)
- بهروزرسانی مکان کالا در سیستم انبارداری (WMS)
- ثبت تغییر مالکیت یا وضعیت کالا در سیستم
بازیگران
- انبارداران
- واحد حمل و نقل داخلی
تحلیل
تغییر وضعیت پرونده مرجوعی کالا باید در شبکه زنجیره تامین ثبت و ضبط شود. این موضوع برای همه گروه های کالایی ضروری نیست و صرفا کالاهای حمایتی یا کالاهایی که از منظر حمایت از حقوق مصرف کننده یا حساسیت های قانونی نظیر گروه دارویی اهمیت دارند باید به طور کامل ثبت شوند.
R1.8 تنظیم شرایط مالی/قراردادی/توافقنامه خدمات
فرآیند مرتبط با اصلاح شرایط مالی، از جمله صدور بازپرداخت، دریافت پرداخت و تغییرات مالی در شرایط و ضوابط. این فرآیند همچنین شامل اصلاح شرایط قرارداد/توافقنامه خدمات، از جمله امکان ارتقاء در زمان بازگشت، چشمپوشی از نیازهای در زمان بازگشت و درج تغییرات موقت یا دائمی است.
فرآیندهای مرتبط
- محاسبه و صدور بازپرداخت وجه مشتری
- دریافت هزینه تعمیرات (در صورت عدم پوشش گارانتی)
- تنظیم شرایط قرارداد خدمات (تمدید گارانتی، ارتقاء)
- اصلاح صورتحسابها و اسناد مالی
بازیگران
- واحد مالی و حسابداری
- واحد فروش
- واحد حقوقی
تحلیل
تغییر وضعیت پرونده مرجوعی کالا باید در شبکه زنجیره تامین ثبت و ضبط شود. این موضوع برای همه گروه های کالایی ضروری نیست و صرفا کالاهای حمایتی یا کالاهایی که از منظر حمایت از حقوق مصرف کننده یا حساسیت های قانونی نظیر گروه دارویی اهمیت دارند باید به طور کامل ثبت شوند. همچنین در صورت لزوم نسبت به ارسال صورتحساب به زیست بوم مالیاتی و هماهنگی با زیست بوم لجستیک جهت حمل کالا اقدام شود.
فرآیند مرتبط با نگهداری کوتاهمدت یا بلندمدت محصول بازگشتی، که به آن موجودی در حالت انتظار نیز گفته میشود. انبارداری باید الزامات قانونی در زمینه امنیت (سایبری و فیزیکی)، رهگیری محصول، حفاظت محیطزیست و بهداشت را رعایت کند.
فرآیندهای مرتبط
- نگهداری موقت کالاهای مرجوعی در انبار انتظار
- رعایت شرایط خاص انبارش (امنیت، دما، رطوبت)
- ثبت موجودی در حالت انتظار (On-Hold Inventory)
- رعایت الزامات قانونی برای کالاهای خطرناک
بازیگران
- انبارداران
- واحد انبارداری
تحلیل
تغییر وضعیت پرونده مرجوعی کالا باید در شبکه زنجیره تامین ثبت و ضبط شود. این موضوع برای همه گروه های کالایی ضروری نیست. همچنین در صورت لزوم نسبت به هماهنگی با زیست بوم لجستیک جهت حمل کالا اقدام شود.
مصادیق در صورت وجود
فراخوان کالا
مدیریت شکایات و تخلفات
گارانتی
خدمات پس از فروش